Yüksek verim ve çok iyi damızlık özelliklere sahip boğalardan alınan tohumların (sperma) özel işlemlerden geçirilip dondurulmuş sperma haline getirilerek özel aletle kızgınlık gösteren ineğin uterusuna (rahim) verilmesidir.
Suni tohumlama; hem uygulamadaki pratikliği hem yüksek verim özeliklerinin aktarımını sağlaması hem de doğal aşımla geçebilecek hastalıkların önlemesi gibi daha birçok avantajları ile günümüzde yaygınlaşmaktadır.
Hayvan ıslahında mevcut sürünün genetik olarak iyileştirilmesinde suni tohumlamanın önemi inkar edilemez. Süt verimi, sütteki protein oranı, yağ oranı gibi ölçülebilen değerler yanında dış görünüşözelliklerinin iyileştirilmesinde de boğa seçimi yapılabilmesi suni tohumlamanın vazgeçilmezliğini artırmaktadır.suni tohumlamanın faydalarını kısaca özetlemeye çalışalım
Üretimi artırır: Suni tohumlama ile denenmişüstün verimli boğaların sperması kullanıldığında sığırlarda verimlerin yükseldiği, genetik özelliklerin arttığı ve hayvan ıslahının kolaylaştığı bilinmektedir.
Daha çok boğanın test edilmesini sağlar: Çeşitli boğaların spermaları çeşitli işletmelerdeki hayvanlarda kullanılarak en iyi boğaların seçilmesini sağlar
.Bir boğayı barındırma masraf ve tehlikesini ortadan kaldırır: Bir süt işletmesinde her 25-30 başlık sürü için 1 baş boğa bulundurulması gerektiği halde suni tohumlama yaptırıldığında boğa bulundurulmasından doğan tehlike ve sıkıntılar ortadan kalkar. Ayrıca suni tohumlamanın getirdiği masraflar her zaman değerli bir boğa bulundurma maliyetinden daha azdır.
Hastalıkların kontrolünü kolaylaştırır: Sığırlarda tabii tohumlama boğaları vasıtasıyla geçebilen bulaşıcı hastalıkların yayılma tehlikesi suni tohumlama sayesinde önemli derecede azaltılır
Damızlık boğaların kullanılma süresini uzatır: Tabi aşım yapan boğalar kontrolsüz aşım yaptıklarından bir günde birden fazla aşım yapar, çabuk yorulur ve kısa sürede damızlıktan çıkarlar. Suni tohumlamada kullanılan boğalardan belirli aralıklarla sperma alındığından çabuk yorulmazlar ve daha uzun süre damızlıkta kullanılırlar. Ayrıca bu boğalardan alınan ve dondurulan spermalar boğa öldükten sonra yıllar sonra bile kullanılırlar.
Yaralanmaları azaltır: Bir yaşındaki düve ve ufak yapılı inekler yaralanma tehlikesi olmaksızın daha ağır ve yaşlı boğaların spermaları ile tohumlanabilir. Suni tohumlama boğalarından ortalama doğum ağırlıkları tahmin edilerek, düvelerin uygun boğaların spermaları ile tohumlanmasına ve doğum güçlüklerinin azaltılmasına yardımcı olur..
Farklı özellikteki ırkların geliştirilmesine yardımcı olur: Seçkin inekler düşük bir maliyetle çok uzaklardan getirilen üstün vasıflı boğaların spermaları ile tohumlanarak melezleme çalışmalarının daha etkili ve hızlı ilerlemesini sağlar. Aynı zamanda sürüdeki her bir ineği farklıözelliklere sahip boğa spermaları ile tohumlayarak sürüde arzu edilen özelliklerin gelişmesine yardımcı olur. Örneğin; sürünün süt veya et verimi artırılabilir
Kimlik tespitini ve sürü idaresini kolaylaştırır: Sürüdeki hayvanların kimliğinin doğru tespit edilmesine, doğum yetiştirme kayıtlarının daha doğru tutulmasına yardımcı olur. Kimlik tespiti ve doğru kayıtlar sürü idaresini kolaylaştırır. Damızlık düve seçiminin sağlıklı olmasını ve ticari kabiliyetimizin etkinliğini artırır. Sürüde boğa bulunmayacağı için farklı yaşlardaki ineklerle düveler, çiftleşme tehlikesi olmaksızın bir arada barındırılabilir.Farklı tohumlama seçenekleri sunar: Suni tohumlama sayesinde doğumlar toplulaştırılabilir veya bütün bir yıla yayılabilir. Sürü sütçü veya etçi yöne doğru yöneltilebilir