Kolonoskopi Neden Önemli?
Kolonoskopi, kalın bağırsağın özel bir kamera sistemi ile ayrıntılı olarak incelenmesini sağlıyor. İşlem sırasında tespit edilen polipler çıkarılabilir ve gerektiğinde biyopsi alınabilir. Böylece kanser henüz oluşmadan önlenebilir veya erken evrede teşhis edilerek tedavi süreci hızlandırılabilir.

Kimler Kolonoskopi Yaptırmalı?
Central Hospital Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Ayşegül Öziş, ortalama risk taşıyan bireylerin 45 yaşından itibaren kolon kanseri taramalarına başlamasını öneriyor. İlk kolonoskopide herhangi bir riskli bulgu saptanmazsa kontrol genellikle 10 yılda bir tekrarlanabiliyor.
Ancak aşağıdaki kişilerde tarama daha erken yaşlarda ve daha sık yapılabiliyor:
* Ailesinde kolon kanseri öyküsü bulunanlar
* Daha önce polip tespit edilenler
* İnflamatuvar bağırsak hastalığı bulunanlar
* Obezite, sigara veya aşırı alkol kullanımı gibi risk faktörlerine sahip kişiler

Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor
Kolon kanserinin erken evrede yakalanması halinde tedavi başarısının oldukça yüksek olduğuna dikkat çeken Dr. Ayşegül Öziş, kolonoskopinin yalnızca bir tarama yöntemi olmadığını, aynı zamanda kolon kanserini önlemeye yardımcı olan koruyucu bir sağlık uygulaması olduğunu belirtiyor. Kansere dönüşme potansiyeli taşıyan poliplerin erken dönemde tespit edilip çıkarılması sayesinde riskin önemli ölçüde azaltılabildiğini ifade eden Dr. Öziş, bu nedenle herhangi bir şikâyet bulunmasa bile önerilen yaşlarda düzenli tarama yaptırmanın büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Fenilketonüri (FKU), tedavi edilmediği takdirde ağır zihinsel ve gelişimsel geriliklere yol açabilen kalıtsal bir metabolik hastalık olup, yenidoğan döneminde yapılan tarama testleri ile erken tanı konulabilmekte ve diyet tedavisi ile hastalık kontrol altına alınabilmektedir. Ülkemizde Yenidoğan Tarama Programı kapsamında FKU taraması başarılı bir şekilde sürdürülmektedir. Hastalıkta, erken tanı kadar toplumun, kamu personelinin ve
özellikle anne-baba adaylarının bilgilendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Yeni Doğan Tarama Programı bebeklerin doğumlarından itibaren uygun şartlarda özel filtre kâğıtları ile topuk kanı örneklerinin alınarak Yeni Doğan Tarama Laboratuvarlarına en kısa zamanda ulaştırılması, bu bebeklerin tarama sonuçları internet ortamında açıklanır açıklanmaz sonuçları hastalık yönünden şüpheli çıkan bebekleri (Bilim Komisyonları tarafından hazırlanan akış şemaları uyarınca) ilgili kliniklere sevk etmek ve ilgili klinik tarafından verilen tanıları ve sonuçları takip etmek esasıyla yürütülmektedir.

Ülkemizde her yıl 1 Haziran günü “Ulusal Fenilketonüri Günü” olarak anılmakta olup, toplumda FKU hastalığına ilişkin farkındalığın artırılması, erken tanı ve tedavinin önemine dikkat çekilmesi amaçlanmaktadır.

Dr. Hazım UĞUR

İlçe Sağlık Müdürü

Eti Hemen Tüketmeyin, Dinlendirin

Yeni kesilen etin hemen pişirilip tüketilmesi sindirim sistemi açısından çeşitli sorunlara neden olabiliyor. Kurban etinin buzdolabında en az 12 ila 24 saat dinlendirilmesini öneriliyor. Dinlenen et hem daha yumuşak oluyor hem de sindirimi kolaylaşıyor.

Etin pişirilmeden önce zeytinyağı, limon suyu, sirke, sarımsak ve soğan gibi doğal malzemelerle marine edilmesi ise lezzeti artırırken et liflerinin yumuşamasına katkı sağlıyor. Ayrıca kekik, biberiye, zerdeçal ve karabiber gibi baharatların kullanılması, pişirme sırasında oluşabilecek zararlı bileşiklerin azalmasına yardımcı oluyor.

Yüksek Ateşten Kaçının

Eti yüksek ateşte uzun süre pişirmek besin değerini azaltabiliyor ve zararlı maddelerin oluşumuna neden olabiliyor. Bunun yerine düşük ısıda, kendi suyunda kontrollü şekilde pişirme yöntemleri öneriliyor.

Kısık ateşte pişirilen etin hem daha yumuşak kaldığı hem de besin öğelerini daha iyi koruduğu ifade ediliyor. Düdüklü tencere veya buharlı pişirme yöntemleri de sağlıklı alternatifler arasında gösteriliyor.

Izgarada Mesafeye Dikkat

Bayramda sık tercih edilen mangal ve ızgara yöntemlerinde de dikkat edilmesi gereken noktalar bulunuyor. Yağın ateşe damlaması sonucu ortaya çıkan dumanın zararlı kimyasallar oluşturabileceğini belirten uzmanlar, etin doğrudan ateşle temas etmemesi gerektiğini vurguluyor.

Izgara ile et arasında yaklaşık 15 santimetrelik bir mesafe bırakılması ve etin fazla yağlı kısımlarının temizlenmesi öneriliyor. Böylece hem yanma riski azalıyor hem de daha sağlıklı bir pişirme sağlanıyor.

Kavurma Tüketirken Ölçülü Olun

“Bayram sabahı kavurmasız olmaz” diyenler için de önemli uyarılar yapılıyor. Dinlendirilmeden tüketilen etin mide ve bağırsak sorunlarına yol açabileceğini belirten uzmanlar, kavurmanın mümkün olduğunca az yağlı hazırlanmasını tavsiye ediyor.

Kavurmanın yanında bol yeşillik, sebze ve tam tahıllı ürünler tüketmek ise sindirimi destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Porsiyon Kontrolü Sağlığın Anahtarı

Uzmanlara göre bayramda en sık yapılan hatalardan biri aşırı kırmızı et tüketimi. Fazla miktarda et tüketimi kısa vadede hazımsızlık ve mide problemlerine yol açarken, uzun vadede kalp-damar sağlığını da olumsuz etkileyebiliyor.

Bu nedenle haftalık kırmızı et tüketiminin yaklaşık 500 gramı aşmaması öneriliyor. Et tüketiminin sebze, salata ve lifli besinlerle dengelenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Kan bağışı öncesinde bağışçılar gerekli formları doldururken, sağlık ekipleri tarafından detaylı sağlık kontrolleri gerçekleştirildi. Etkinlik boyunca vatandaşlara kan bağışının insan hayatı açısından taşıdığı önem hakkında bilgilendirmeler yapıldı.

Kampanyaya katılan vatandaşlar, kan bağışının hayat kurtaran önemli bir sorumluluk olduğuna dikkat çekerek, herkesin bu konuda duyarlı olması gerektiğini ifade etti. Vatandaşlar, “Topluma katkıda bulunmak ve hayat kurtarmak için herkesin kan bağışında bulunması gerekiyor” mesajını verdi.

Yetkililer, düzenlenen kampanyaya destek veren tüm bağışçılara teşekkür ederek, kan bağışının sürekliliğinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

İki Sağlık Sigortası Arasındaki Temel Farklar

Doğru kararı verebilmen için aralarındaki farkları en yalın haliyle maddeler halinde sıralayalım:

1. SGK Zorunluluğu: Tamamlayıcı sağlık sisteminde SGK'lı olman zorunluyken, özel sağlık sigortası yaptırmak için herhangi bir sosyal güvenceye ihtiyacın yoktur.
2. Hastane Ağı: Özel sağlık sigortası, ülkenin en lüks ve en geniş özel hastane ağlarını kapsar. TSS ise sigorta şirketinin SGK ile anlaşmalı olduğu özel hastanelerde geçerlidir.
3. Ödeme Yapısı: TSS'de hastaneye gittiğinde cebinden (yasal katılım payı hariç) hiç para çıkmaz. Özel sağlıkta ise poliçene göre hasarın %20'si gibi küçük bir katılım payını senin ödemen gerekebilir.

Kapsam Karşılaştırma Tablosu

Hangi seçeneğin yaşam tarzına ve bütçene daha uygun olduğunu görmek için tek tek şirketleri gezmene gerek yok. Sigortam.net platformuna girerek her iki sigorta türü için de anında teklifleri listeleyebilir, sağlığını ertelemeden güvenle güvenceye alabilirsin.

Kişisel gelişim uzmanı Adil Maviş, toplumda yaygın olarak "mutsuzluk" olarak adlandırılan durumun aslında daha derin bir "sıkışmışlık hali" olduğunu söyledi. Günümüz insanının dış uyaranlar karşısında hızla etkilendiğini ancak bu etkileri anlamlandıramadığını belirten Maviş, bireylerin kendileriyle baş başa kalmayı bile artık bir lüks olarak gördüğüne dikkat çekti.
Toplumda mutsuzluğun sebebi sıkışmışlık hissi
İnsanların çevresinde olup bitenlerden, haberlerden ya da ailevi durumlardan hızla etkilendiğini belirten Maviş, bu etkilenmenin sağlıklı şekilde işlenemediğini vurguladı. Yaşanan olumsuzluklardan pozitif bir anlam çıkaramamanın, bireyi içsel bir çıkmaza sürüklediğini dile getirdi.
Toplumda sıkça dile getirilen "her şerde bir hayır vardır" anlayışının pratikte karşılık bulmasının zorlaştığını söyleyen Maviş, insanların çevresinde gördüğü olumsuzlukların fazlalığı nedeniyle bu bakış açısını geliştirmekte zorlandığını ifade etti.
Bu durumun bireyde bir tür zihinsel ve duygusal kilitlenmeye yol açtığını belirten Maviş, bu hali "sıkışmışlık" olarak tanımladı.
Maviş'in bu konuda ifadeleri şöyle:
Birbirimizden çok çabuk etkileniyoruz. Bu bir haberden olabilir, bir ailevi durumdan olabilir, gözlemlediğimiz ya da yaşadığımız şeylerden olabilir Buradaki etkilenme sürecini işleyememek ya da içinde bulunduğu duruma pozitif yorum çıkartamamak kısmında sıkışıklıklarımız var. Çevremize baktığımızda şer olarak gözlemlediğimiz o kadar çok ki, kişi oradan bir hayır çıkarmakta Zorluk çekiyor Ben buna kabaca sıkışmışlık diyorum"
Mevlana bile Şems'e ihtiyaç duyuyor
Maviş'e göre insanlar hasta ya da "bozuk" değil; aksine bir anlam arayışı içinde. Bu nedenle klasik terapi yaklaşımından ziyade rehberlik ve mentörlük ihtiyacının arttığını ifade etti. Adil Maviş bu durumu şu sözlerle açıkladı:
"İnsanlar yaşadıklarını anlamlandırmak istiyor. Bazen bu süreçte bir yol arkadaşı gerekiyor. Bir Mevlana bile olsanız Bir Şems'e ihtiyaç duyabiliyorsunuz, ben bir Şems değilim ama size bu anlamda yarenlik edebilecek Bulunduğunuz durumdan çıkmanızı kolaylaştıracak bir dost olabilirim. günümüzde buna daha çok ihtiyaç var" diyen Maviş, bu ilişkiyi bir tür "yarenlik" olarak tanımlıyor. Her bireyin zaman zaman dışarıdan bir bakışa ihtiyaç duyduğunu ifade ediyor.
Dönüşümün kapısı: Zayıf yönlerle yüzleşmek:
"Hayır diyemiyorum", "insanlara fazla güveniyorum" ya da "parayı tutamıyorum" gibi durumların başlangıçta olumlu gibi görülebildiğini ancak zamanla sorun haline dönüşebildiğini belirten Adil Maviş, bu noktada farkındalığın önemine dikkat çekti.
Bireyin kendisini zorlayan yönlerini reddetmek yerine kabul etmesi gerektiğini ifade eden Maviş, "sorunu sevmek" kavramının altını çizdi. Ona göre bir sorunla barışıldığında, o durum bireyin gelişim sürecinin doğal bir parçası haline geliyor.
Hayatı bir oyuna benzeten Maviş, her bireyin bu oyunda farklı bir role sahip olduğunu belirtti. Herkesin aynı karakterde, aynı sorunlarla ve aynı yaşam biçimiyle var olmasının mümkün olmadığını ifade eden Maviş, bu çeşitliliğin hayatın doğası gereği olduğunu vurguladı.
"Kendinle baş başa kalmak artık lüks sayılıyor"
Günümüz yaşam koşullarının bireyin iç dünyasıyla bağ kurmasını zorlaştırdığını belirten Maviş, ekonomik sorunlar, iş stresi ve günlük koşuşturmanın insanları sürekli dışa yönlendirdiğini söyledi.
İnsanların kendilerine zaman ayıramadığını ve içe dönmenin giderek zorlaştığını ifade eden Maviş'e göre, bu durum farkındalık eksikliğini de beraberinde getiriyor.
Maviş, modern insanın en dikkat çekici sorunlarından birinin de yalnız kalamamak olduğunu belirtiyor. Ona göre bireyler kısa boşluklarda bile kendileriyle kalmak yerine dış uyaranlara yöneliyor.
Durakta beklerken telefona sarılmanın buna basit bir örnek olduğunu söyleyen Maviş, insanların boşluğu "kendine dönme fırsatı" olarak değil, doldurulması gereken bir alan olarak gördüğünü ifade etti.
Gerçek sorun her zaman görünenden farklı
Uzun yıllara dayanan gözlemlerine dayanarak konuşan Maviş, bireylerin dile getirdiği sorunlarla gerçek sorunların hiçbir zaman örtüşmediğini de dile getirdi.
Görünen problemin altında başka bir temel sorunun yattığını söyleyen Maviş, bireyin bu durumun farkında olmadığını ve asıl çözümün bu derin yapıyı anlamaktan geçtiğini vurguladı.
Hayatın her zaman kolay olmadığını hatırlatan Maviş, bireylerin karşılaştıkları zorluklarla mücadele etmeyi öğrenmesi gerektiğini ifade eti. Hayatın "handikaplı" yönleriyle barışmanın önemine dikkat çeken Adil Maviş, her bireyin kendi yeteneklerini geliştirerek sorunlarla başa çıkma yeteneğini geliştirebileceğini dile getirdi.
Sorunları ve engelleri aşmak kişisel gelişimle mümkün
Kişisel gelişimi, bireyin bulunduğu nokta ile ulaşmak istediği nokta arasındaki yolculuk olarak tanımlayan Adil Maviş, bu süreçte karşılaşılan engelleri ikiye ayırıyor: iç ve dış engeller. Dış engellerin, hayatın kontrol edilemeyen koşullarından oluştuğunu belirten Maviş; iç engellerin ise kaygı, güvensizlik, iç çatışmalar ve tutarsızlıklar gibi bireyin kendi iç dünyasından kaynaklandığını ifade ediyor. Kişisel gelişim sürecinin temelinde bu iki alanı berraklaştırmak ve bireyin lehine çalışır hale getirmek yer alıyor.
Yıllar içinde farklı tekniklerle çalıştığını ancak bu yöntemlerin zamanla içselleştirdiğini belirten Maviş, bugün geldiği noktada, NLP, EFT gibi tekniklerin ötesinde daha bütüncül bir anlayış benimsediğini ifade ederek, sürecin danışanla birlikte "akış içinde" şekillendiğini söyledi..
Her yaş grubunun ihtiyacı farklı
Çalışmalarını belirli bir yaş grubuyla sınırlamadığını dile getiren Maviş, öğrencilerden yetişkinlere kadar geniş bir kitleye hitap ettiğini belirtti. Aynı ortamda bulunan iki kişinin bile tamamen farklı ihtiyaçlara sahip olabileceğine dikkat çeken Maviş, bu nedenle her bireye özel bir yaklaşım geliştirdiğini ifade etti.
Online süreçler öne çıktı
Pandemiyle birlikte çalışma sisteminde önemli değişiklikler yaşandığını belirten Maviş, bireysel danışmanlık ve eğitimlerin büyük ölçüde online ortama taşındığını söyledi. Bu durumun coğrafi sınırları ortadan kaldırdığını ifade eden Maviş, Türkiye'nin yanı sıra dünyanın farklı noktalarından insanların da bu çalışmalara katılabildiğini dile getirdi.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 1974 yılında başlattığı bir girişim olan ve ülkemizde de 1981 yılından bu yana yürütülen Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP), her çocuğun, hayat kurtaran aşılara eşit erişimini sağlamaya yönelik küresel bir çabadır. GBP, sistematik aşılama programları aracılığıyla çeşitli bulaşıcı hastalıklarla mücadele etmeyi ve önlemeyi amaçlamaktadır. Bu program kapsamında ülkemizde çocukluk döneminde 13 hastalığa karşı (difteri, boğmaca, tetanos, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, tüberküloz, çocuk felci, hepatit B, hepatit A, suçiçeği,Haemophilus influenzae tip b ve pnömokoka bağlı hastalıklar) aşı uygulanmaktadır.

Geçtiğimiz 50 yılda GBP sayesinde büyük başarılara imza atılmıştır. Bu başarılardan en önemlisi, tarihte büyük salgınlara ve ölümlere yol açtığı bilinen çiçek hastalığının, bağışıklama sayesinde 1977 yılından bu yana görülmemesidir. Benzer şekilde, önemli bir çocukluk çağı bulaşıcı hastalığı olan çocuk felci (poliomiyelit) hastalığına karşı dünya genelinde yapılan yaygın aşılama çalışmaları sayesinde hastalık yok edilme aşamasına gelmiştir. Ülkemizde son poliomiyelit vakası 1998 yılında görülmüş ve ülkemizin de içinde bulunduğu Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi, 21 Haziran 2002’de ‘Poliodan Arındırılmış Bölge’ Sertifikası almıştır. 1994 yılında başlatılan Maternal-Neonatal Tetanos (MNT) Eliminasyonu Programı da başarıya ulaşmış ve Türkiye, Nisan 2009 itibariyle yenidoğan tetanosunu elimine etmiş ülkeler arasına girmiştir.

Ülkemizde uygulanan aşılar, DSÖ tarafından onaylanan İyi Üretim Prosedürleri kurallarına uygun üretilmiş ve referans laboratuvarlarında test edilmiş aşılardır. Aşılama çalışmalarının başarısında, üretim aşamasından başlayıp uygulanacak kişiye ulaştırılana kadar aşıları muhafaza etmenin etkisi de şüphesiz büyüktür. Aşılar ülkemizde tüm aşamalarda elektronik takip sistemi (Aşı Takip Sistemi) ile takip edilmekte ve uygun ısı aralığında korunmaktadır. Aşı buzdolapları ve soğuk hava depolarının ısıları da elektronik ortamda anlık olarak takip edilmekte ve soğuk zincir kırılmaları engellenmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından bu senenin teması “Herkes için aşılama insanlık için mümkün” olarak belirlenmiştir. Ülkemizde bu yıl ayrıca, Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi’miz ile gebelik dönemi aşılamalarında uygulamaya konan yenilikler mevcuttur. 1998’den beri uygulanan hepatit B aşısı ile 2008’den beri uygulanan 5 bileşenli karma aşıyı bir araya getiren 6 bileşenli karma aşı (tetanos, difteri, asellüler boğmaca, H.influenza tip b, inaktif polio, hepatit B), Nisan 2025 tarihi itibariyle uygulanmaya başlanmıştır. Anneyi ve yenidoğanı, tetanos ve difteri hastalıklarından korumak amacıyla halihazırda gebelere uygulanmakta olan tetanos ve difteri (Td) aşıları, asellüler boğmaca aşısı bileşeninin de eklenmesiyle (Tdab) olarak güncellenmiş ve yine Nisan 2025 itibariyle her gebelik döneminde bir dozun Tdab şeklinde uygulanmasına başlanmıştır.

Aşılama her çocuk için yaşamsaldır, her çocuğun sağlıklı yaşama hakkı vardır. Çocuklarını aşılatmak ebeveynlerin en önemli sorumluluklarından biridir. Erişkin yaş gruplarından özellikle ek aşılamalara ihtiyacı olanlar ile gebeler, yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, bağışıklık yetmezliği bulunanlar ve diğer risk gruplarındaki kişiler de sağlık risklerini azaltmak amacıyla, gerekli aşıları doktorlarının tavsiyelerine uyarak yaptırmalıdırlar. Aşılama programımızdaki aşılar, ülkemizde başta Aile Sağlığı Merkezlerimiz olmak üzere tüm sağlık kuruluşlarında ücretsiz olarak yapılmaktadır.

“AŞI OL, SAĞLIKLI KAL”

DR.HAZIM UĞUR

İlçe Sağlık Müdürü

" Tütün kullanmayın: Sigara ve diğer tütün ürünleri kalp hastalıklarının en önemli nedenlerindendir. Tütün kullanımını bırakmak kalp sağlığı için atılabilecek en önemli adımdır.
" Sağlıklı beslenin: Sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller ve sağlıklı yağları içeren dengeli bir beslenme planı tercih edin. Tuz ve şeker tüketimini azaltın.
" Fiziksel olarak aktif olun: Haftada en az 150 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapmaya özen gösterin. Günlük yaşamda hareketliliği artırın.
" Sağlıklı kilonuzu koruyun: Fazla kilo ve obezite kalp hastalıkları riskini artırır.
" Kan basıncınızı düzenli ölçtürün: Hipertansiyon genellikle belirti vermeden ilerler. Düzenli kontrol hayat kurtarır.
" Kan şekeri ve kolesterolünüzü takip edin: Diyabet ve yüksek kolesterol kalp hastalıkları için önemli risk faktörleridir.
" Stresi yönetin ve yeterli uyuyun: Ruhsal sağlık da kalp sağlığının ayrılmaz bir parçasıdır.

Unutmayalım;
- Kalp sağlığı korunabilir,
- Kalp hastalıkları büyük ölçüde önlenebilir.
- Sağlığınız ellerinizde …
Dr. Hazım UĞUR
İlçe Sağlık Müdürü

Dr. Hazım UĞUR
İlçe Sağlık Müdürü

Günümüzde işitme sağlığını tehdit eden önemli ve önlenebilir risk faktörlerinden biri de yüksek sesle müzik dinleme alışkanlığıdır. Özellikle ergenler ve genç yetişkinlerde, kişisel dinleme cihazlarının uzun süre ve yüksek ses düzeylerinde kullanımı, iç kulaktaki hassas işitme hücrelerinde hasara yol açabilmekte; bu durum zamanla kalıcı işitme kaybı ve kulak çınlaması gibi sorunlara neden olabilmektedir. Bilimsel çalışmalar, bu yaş gruplarında güvenli olmayan dinleme alışkanlıklarının yaygın olduğunu ve işitme kaybı riskini artırdığını göstermektedir.

Yaşamın her döneminde olduğu gibi çocukluk ve gençlik döneminde de gürültüye maruziyetin azaltılması, kulaklıkla müzik dinlerken ses düzeyinin kontrol edilmesi, dinleme süresinin sınırlandırılması, kulak sağlığını tehdit eden yanlış uygulamalardan kaçınılması ve düzenli işitme kontrollerinin yapılması işitme sağlığının korunmasında temel yaklaşımlar arasında yer almaktadır.

3 Mart Dünya Kulak ve İşitme Günü vesilesiyle; başta çocuklar ve gençler olmak üzere toplumun tüm kesimlerinde işitme sağlığı konusunda farkındalığın artırılması, güvenli dinleme alışkanlıklarının teşvik edilmesi, tarama programlarına katılımın desteklenmesi ve koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Unutulmamalıdır ki;

İşitme kaybının önemli bir kısmı önlenebilir,

Erken tanı ve uygun müdahaleyle çocukların gelişim potansiyeli korunabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Dr. Hazım UĞUR

İlçe sağlık Müdürü

Pulmoner rehabilitasyon, söz konusu hastalarıntıbbi tedavilerinidesteklemek,fonksiyonel ve psikososyal durumlarını iyileştirmek için alanında uzman olan kişilerden oluşan bir ekip tarafından her bireyin ihtiyacına göre hazırlanan ve yürütülen kapsamlı bir müdahale programıdır.Programın, egzersiz eğitimi başta olmak üzere beslenme eğitimi, özyönetim eğitimi, sağlık davranış değişikliği gibi çeşitli bileşenleri bulunmaktadır.

Pulmoner rehabilitasyon hizmetleri uzman hekim, fizyoterapist, solunum terapisti, diyetisyen, psikolog, hemşire ve iş-uğraşı terapistinin yer aldığı bir ekip ile yürütülür.

Pulmoner rehabilitasyonun amaçları;

- Hastalıktan kaynaklanan semptomları azaltmak,

- Hastalığın neden olduğu kaygı ve depresyonu azaltmak,

- Hastalığın alevlenmesini ve hastaneye yatış sıklığını azaltmak,

- Alevlenme sonrası hızlı toparlanma sağlamak,

- Hastanın egzersiz kapasitesini artırmak,

- Bireylerin, günlük hayata katılımlarını artırmak,

- Hastaya özyönetim becerileri kazandırmak,

- Kalıcı sağlık davranışı değişimleri elde etmek,

- Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini artırmak,

şeklinde sıralanabilir.

Program; KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) başta olmak üzere astım, bronşektazi, interstisyel akciğer hastalıkları, kistikfibrozis, göğüs duvarı hastalıkları, nöromusküler hastalıklar, akciğer nakli öncesi ve sonrası, akciğer kanseri, akciğer tansiyonu, obezite ilişkili tüm akciğer hastalıklarında başarı ile uygulanmaktadır.

Pulmoner rehabilitasyon üniteleri; göğüs hastalıkları hastaneleri, şehir hastaneleri, üniversite hastaneleri ve eğitim-araştırma hastanelerinde bulunmaktadır.

Her yaş grubunun ihtiyacına göre hastanede yatırılarak, ayaktan takip ile ya da ev ortamında uygulanabilen bu programlar, çoğu zaman yüksek maliyetli cihazlara gerek duyulmadan yürütülebilmesi sayesinde geniş kitlelere ulaştırılabilmektedir.Uzaktan sağlık hizmetlerinin gelişmesiyle, uygun hastaların bulundukları yerden katılabildiği tele-pulmonerrehabilitasyon programları da mümkün hâle gelmiş, erişimi ve sürekliliği artırma potansiyeliyle önemli bir seçenek olarak öne çıkmıştır.

Pulmoner rehabilitasyonun en önemli ve temel bileşeni egzersiz eğitimidir. Bu eğitim, genel olarak; yürüyüş gibi dayanıklılık egzersizlerini, kol ve bacak kaslarını güçlendiren egzersizleri ve solunum egzersizlerini kapsar. Bireyin ihtiyaçları doğrultusunda hasta eğitimi,beslenme desteği, psikososyal destek, özyönetim gibi bileşenler deprograma eklenmektedir.

Pulmoner rehabilitasyonun etkin ve düzenli bir şekilde uygulanmasıylahastaların nefes darlığı ve yorgunluğu azalır, kuvvet ve dayanıklılığı artan hastalar daha uzun mesafeler yürüyebilir, kendilerini daha güçlü ve enerjik hisseden hastaların tıbbi tedaviye uyumları da artar.

Bununla birlikte, elde edilen kazanımların kalıcı olabilmesi için, pulmoner rehabilitasyon merkezlerinde başlanan egzersizlerin ve eğitimlerin günlük yaşamın bir parçası hâline getirilmesi çok önemlidir.

Uzun süreli solunum hastalığından dolayı nefes darlığı, çabuk yorulma ve güçsüzlük hissediyor, günlük işlerinizi yapmakta zorluk çekiyorsanızpulmoner rehabilitasyon programlarından yararlanabilirsiniz.

Konu hakkında danışmanlık almak üzere aile hekiminize başvurunuz.

#PulmonerRehabilitasyonlaHerAdımdaDahaRahatBirNefes

Dr. Hazım UĞUR

İlçe Sağlık Müdürü

Obezite başlı başına bir hastalık olmanın yanı sıra; fazla kilolu veya obeziteli olmak hipertansiyon, tip 2 diyabet, hiperlipidemi, kalp-damar hastalıkları, inme, bazı kanser türleri, kas-eklem hastalıkları ve solunum sistemi hastalıkları gibi pek çok hastalık/sağlık sorunu için riski artırır.

Fazla kiloluluk ve obezite nedenlerinin birçoğu önlenebilir ve geri dönülebilir durumlardır. Obezitenin temel nedeni tüketilen kalori ile harcanan kalori arasındaki dengesizliktir. Giderek değişen beslenme alışkanlıkları ile yağ ve serbest şeker düzeyi yüksek, yüksek enerji içeren gıdaların tüketimi dünya genelinde artış göstermektedir. Ayrıca, zaman içinde birçok iş kolunun doğasındaki değişim, kentleşme ve ulaşım imkanlarındaki gelişimin de etkisi ile fiziksel aktivite düzeyi azalmıştır.

Obezite tüm dünya ile birlikte ülkemizde de hızla artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 2021 yılında yayımlanan raporuna göre 2016 yılında dünyada erişkinlerin %39’unun fazla kilolu veya obeziteli, %13’ünün ise obeziteli olduğu; 2030 yılına kadar 1 milyar insanın obezite yaşayacağının tahmin edildiği bildirilmiştir. DSÖ’nün 2024 tarihli raporuna göre ise 2022 yılında erişkin nüfusun %43’ünün fazla kilolu veya obeziteli, %16’sının ise obeziteli olduğu belirtilmiştir.

Dünya Obezite Federasyonu’nun 2023 yılı raporunda, mevcut eğilimler devam edecek olursa, 2035 yılında dünya genelinde obezite ile yaşayacak insan sayısının 1,9 milyar olacağının tahmin edildiği bildirilmiş ve bunun her 4 kişiden 1’i olacağı vurgulanmıştır. Bu tahmin aynı zamanda 2035 yılında4 milyar kişinin(dünya nüfusunun yarısı) fazla kilolu veya obeziteli olacağına işaret etmektedir. Yine aynı rapora göre 2020 yılında her 11 çocuktan 1’inin obeziteli olduğu, 2035 yılına kadar %100’ün üzerinde bir artış sonucu 400 milyon çocuğun obezite ile yaşayacağı öngörülmektedir.

Dünya genelinde çocukluk çağı obezitesinin artış hızının daha yüksek olması dikkat çekicidir. Ayrıca obezitenin fiziksel, ruhsal ve sosyal sağlığa olumsuz etkilerinin akademik performansı da düşüreceği unutulmamalıdır. DSÖ’nün raporuna göre 2022 yılında 160 milyon 5-19 yaş çocuk ve ergen ve 37 milyon 5 yaş altı çocuk obezitelidir. Dünya Obezite Federasyonu’nun 2035 yılı tahmini ise toplamda 400 milyon çocuğun obeziteli olacağı yönündedir.

Obezite ile mücadelede “önleme” çalışmaları, yani obezite ve komplikasyonlarının meydana gelmemesi için uğraş vermek esastır. Bu kapsamda toplum eğitimleri ve farkındalık düzeyini artırmaya yönelik çalışmaların devamlılığı önem taşımaktadır. “4 Mart Dünya Obezite Günü” gibi özel günler ise konuyu gündeme taşımak, toplumda farkındalık oluşturmak ve dikkat çekmek için önemli fırsatlardır. Her yıl olduğu gibi bu yıl da Bakanlığımız ve İl Sağlık Müdürlüklerimizce, 4 Mart’ta Dünya Obezite Günü için çeşitli etkinlikler planlanmaktadır.

Dünya Obezite Günü2026 yılında, Dünya Obezite Federasyonu öncülüğünde belirlenen“Obeziteye Karşı Harekete Geçmek İçin 8 Milyar Neden” mottosu ile ele alınmaktadır.Bu motto ile obezitenin yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacağı, dünya nüfusunun tamamınıilgilendiren, çok boyutlu, çevresel, sosyal ve sistemsel bir halk sağlığı sorunu olduğuvurgulanmakta ve tüm ülkeler ortak eyleme davet edilmektedir. Bu kapsamdaetkileşimi artırmak amacıyla yapılan etkinlikler www.worldobesity.org adresinde paylaşımaaçık olacaktır.

Ülkemizde 2010 yılında uygulanmaya başlanan “Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı” çerçevesinde“Obezite ile Mücadele ve Fiziksel Aktivite Eylem Planı”güncellenerek uygulanmaya devam etmektedir. Ayrıca Bakanlığımızca uygulanmakta olan “Türkiye Diyabet Programı” ve “Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı” da gerek sağlıklı beslenme gerekse obezite ile mücadeleye doğrudan ve dolaydı katkıları olan programlardır.

Obeziteden korunma ve obezite ile mücadelede en önemli iki unsur sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivitedir. Obezite ve obezitenin neden olduğu kronik hastalıklar ile vitamin ve mineral yetersizliklerinin önlenmesi bireyin sağlığı kadar toplum sağlığı açısından da önem taşımaktadır. Sağlıklı yaşam, sağlıklı beslenmenin yanı sıra aktif bir yaşam için artırılmış fiziksel aktivite düzeyine dayalıdır.

Sağlığın korunması ve obezitenin önlenmesi amacıyla; yetişkin bireylerde haftada en az 150–300 dakika orta şiddetli fiziksel aktivite, çocuk ve ergenlerde günde en az 60 dakika orta ve yüksek şiddetli fiziksel aktiviteyapılması önerilmektedir. Düzenli fiziksel aktivite, ağırlık yönetiminin yanı sıra ruh sağlığını desteklemekte ve yaşam kalitesini artırmaktadır.

Besin gruplarında yer alan besinlerden sağlıklı seçim yapılabilmesi için bireyin sağlık ve hastalık durumuna, yaş ve cinsiyetine, fiziksel aktivite ve fizyolojik durumuna (gebe ve emziklilik vb.) göre; besinlerin yapısal özellikleri, posa, yağ, tuz ve eklenmiş şeker içerikleri dikkate alınarak seçimler yapılmalıdır.

Obezite de dahil, beslenme ile ilişikli kronik hastalıkların gelişimini önlemek için sağlıklı beslenme kültürünün edinilmesi önemlidir. Bunun için temel bazı öneriler şöyle özetlenebilir;

1. Yaşam Boyu Sağlıklı Alışkanlıklar: Sağlıklı beslenme alışkanlıkları küçük yaşlardan itibaren kazandırılmalıdır. Yetişkin bireyler, risk faktörlerinin erken tespiti için (kan basıncı, kan şekeri, kan lipitleri vb.) düzenli olarak aile hekimlerine başvurmalı ve sağlık kontrollerini yaptırmalıdır.

2. İdeal Vücut Ağırlığının Korunması: Sağlıklı bir yaşam için BKİ’nin18,5-24,9 kg/m² aralığında tutulması hedeflenmelidir. Sık kilo alıp vermekten kaçınılmalı, sürdürülebilir bir beslenme modeli benimsenmelidir.

3. Besin Çeşitliliği: Tek tip beslenmekten kaçınılmalı; her öğünde süt ve ürünleri, et/yumurta/kuru baklagiller, sebze/meyve ve tahıl grubundan besinlerin dengeli bir şekilde yer alması sağlanmalıdır.

4. Yağ Tüketimi ve Seçimi:Toplam ve doymuş yağ alımı azaltılmalıdır. Tüketilen doymuş yağ miktarı günlük alınan toplam enerjinin %10’unu aşmamalıdır.Yemeklerde tereyağı, margarin veya kuyruk yağı gibi doymuş yağlar yerine; zeytinyağı, ayçiçek yağı gibi bitkisel sıvı yağlar tercih edilmelidir.

5. Şeker Tüketiminin Sınırlandırılması: Eklenmiş şeker içeren paketli ürünler, tatlılar ve şekerli içeceklerden uzak durulmalıdır. Günlük basit şeker alımı, toplam enerjinin %10’unu geçmemelidir. Meyve suyu yerine, posa içeriği nedeniyle meyvenin kendisi tüketilmelidir.

6. Doğru Karbonhidrat Kaynakları: Kan şekerini hızla yükselten (yüksek glisemik indeksli) beyaz ekmek, pirinç gibi besinler yerine; bulgur, tam buğday ekmeği, kuru baklagiller gibi posa içeriği yüksek ve kan şekerini dengede tutan alternatifler tercih edilmelidir.

7. Sebze ve Meyve Tüketimi: Vitamin, mineral ve posa kaynağı olan sebze ve meyveler mevsimine uygun olarak tüketilmelidir. Günde en az 5 porsiyon (toplam 400 g) sebze ve meyve tüketimi hedeflenmelidir.

8. Yeterli ve Dengeli Protein: Protein, vücudun yapı taşıdır. Kırmızı et tüketimi sınırlandırılmalı; haftada en az iki kez balık, sıklıkla kuru baklagil ve beyaz et tüketilmelidir.

9. Süt ve Ürünleri: Kalsiyum kaynağı olan süt, yoğurt, peynir ve kefir grubundan yetişkinler için günde 3 porsiyon tüketilmelidir.

10. Tuz Tüketimi: Aşırı tuz tüketimi hipertansiyonun temel nedenlerinden biridir. Tuzluk kullanımı kaldırılmalı, yemeklerin tadına bakmadan tuz eklenmemelidir. İyotlu tuz kullanımı tercih edilmeli, turşu ve salamura gibi tuzlu besinlerin tüketimi sınırlandırılmalıdır.

11. Su ve Sıvı Tüketimi: Su, yaşamın kaynağıdır. Günlük su gereksinimi kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama 2-2,5 litre (veya kg başına 30-35 ml) su tüketilmelidir. Çay ve kahve gibi içecekler sıvı alımına katkı sağlasa da suyun yerini tutmazlar. Susama hissi beklenmeden su içilmelidir.

12. Pişirme Yöntemleri: Besinlerin besin değerini korumak ve kanserojen madde oluşumunu engellemek için kızartma yerine haşlama, ızgara, fırın veya buğulama yöntemleri tercih edilmelidir.

13.Fiziksel aktivite artırılmalı, yemekten 2-3 saat sonra egzersiz yapma alışkanlığı kazanılmalıdır.

Obezite Tedavisi Nasıl Yapılır, İlk Olarak NereyeBaşvurulabilir?

Obezite, tedavi edilmediği takdirde yan etkileri ile doku ve organları olumsuz etkileyen,yaşam kalitesini bozan ve yaşam süresini kısaltan birhastalıktır. Obezite tedavisinde uygulanabilecek yöntemler; tıbbi beslenme (diyet) tedavisi, egzersiz tedavisi, davranış değişikliği tedavisi, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavidir.

Obeziteli bireyin diyetisyen tarafından değerlendirilip bireyin yaşına, cinsiyetine, fiziksel aktivite düzeyine, fizyolojik durumuna ve beslenme alışkanlıklarına uygun, yeterli ve dengeli beslenmesini sağlayacak bir beslenme planı yapılması, diyet tedavisini oluşturmaktadır.Diyet tedavisi, artmış fiziksel aktivite ve davranış terapisi ise “ağırlık kaybı” tedavisinin üç temel bileşenidir.

İlaç tedavisi ve cerrahi tedavi;diyet tedavisi ve davranış değişiklikleri ile istenilen düzeyde başarı sağlanamaması durumunda vekişinin mevcut diğer hastalıkları ile bu hastalıkların kontrol altında olma durumlarına göre gündeme alınabilir; mutlaka uzman hekim kontrolünde planlanmalıdır.

Obeziteli bireylerde kilo verme başarısının artırılması, hızlı ve hatalı kilo verme yöntemlerinden uzak durulması için birden çok sağlık profesyonelinin ortak yaklaşımı önemlidir. Obezite tedavisinin başarılı bir şekilde yürütülmesi için; “sağlıklı beslenme, egzersiz ve davranış değişikliği”ni içeren üçlü tedavi programının; hekim, diyetisyen, fizyoterapist,psikolog ve psikiyatrist gibi meslek gruplarından oluşan bir ekip tarafından uygulanması gerekir.

Tüm vatandaşlarımız beslenme ile ilgili konularda doğru bilgi edinmek ve gerek olması halinde bireysel beslenme planı/diyet tedavisi almak için Sağlıklı Hayat Merkezi, Toplum Sağlığı Merkezi ve İlçe Sağlık Müdürlüklerinde, diyetisyenlerce ücretsiz olaraksunulanobezite ve beslenmedanışmanlığı hizmetinden yararlanabilir. Sağlıklı Hayat Merkezlerinde beslenme danışmanlığının yanı sıra fizyoterapistlerce fiziksel aktivite danışmanlığı ve psikologlarca psikolojik danışmanlık hizmetleri de ücretsiz olarak sunulmaktadır.

Dr. Hazım UĞUR

İlçe Sağlık Müdürü

HbA1c Sadece Diyabet Testi Değil

Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan Bütüncül Tıp ve Fizik Tedavi Uzmanı Dr. Mehmet Portakal, HbA1c değerinin diyabet sınırlarının çok ötesinde, bir "longevity" (uzun ömür) parametresi olarak okunması gerektiğini vurguladı: "HbA1c, vücudun günlük değil; alışkanlıklarla nasıl yaşlandığını gösteren bir kayıttır. Bu testi sadece diyabet hastalarında değil, sağlıklı olduğunu düşünen bireylerde de mutlaka görmek istiyoruz. Çünkü HbA1c bize hücresel yaşlanma hızını, damar sağlığını ve beyin fonksiyonlarındaki gizli gerilemeyi anlatır.

Yüksek seyreden HbA1c seviyeleri sadece kalbi yormakla kalmıyor; zihinsel yavaşlama, "beyin sisi", Alzheimer gibi nörodejeneratif süreçleri tetikliyor ve bağışıklık sistemini erken yaşlandırıyor.”

Yüzde 1’lik Artış, Yüzde 25’e Varan Risk

Dr. Portakal, HbA1c oranındaki artışın kalp ve damar hastalıklarını ciddi oranda tetiklediğinin altını çizdi: “Bilimsel veriler, HbA1c’deki her %1’lik artışın kardiyovasküler hastalık riskini yaklaşık %25 oranında artırabildiğini gösteriyor.

Uzun yaşam araştırmalarında ise dikkat çeken ortak nokta şu: Sağlıklı ve uzun ömürlü bireylerin HbA1c değerleri çoğunlukla %5.3’ün altında seyrediyor. Bu da HbA1c’yi yalnızca bir kan şekeri testi olmaktan çıkarıp, damar yaşı ve biyolojik yaş göstergesi haline getiriyor.”

HbA1c Kaç Olmalı?

“Referans aralık içinde” olmanın her zaman metabolik olarak ideal olmak anlamına gelmediğine de dikkat çeken Dr. Mehmet Portakal, “Önemli olan, değerin hangi hızla yükseldiği ve vücutta neyi tetiklediğidir” dedi ve hedef aralıkları şöyle sıraladı:

Longevity yaklaşımında hedeflenen aralıklar,

· Optimal: %4.9 – 5.3

· İdeal merkez: %5.0 (±0.2)

· Uyarı: %5.4 ve üzeri

· Riskli bölge: %5.6 ve üzeri

HbA1c Nasıl Düşürülür?

HbA1c değerinin sadece laboratuvar sonucundaki bir sayı olarak değil, kişiye özel bir "biyolojik harita" olarak ele alınması gerektiğini belirten Dr. Mehmet Portakal, “Biz, klasik yaklaşımların aksine, bu değerin neden yükseldiğini sorgulayarak kalıcı bir iyileşme hedefliyoruz. Amaç yalnızca HbA1c değerini düşürmek değil; o değerin neden yükseldiğini anlayarak biyolojik dengeyi kalıcı olarak iyileştirmektir.”

Bütüncül Yaklaşım Şunları Kapsıyor:

Kişiye Özel Beslenme Stratejileri: Düşük glisemik yük ve IF (aralıklı oruç) protokolleri ile hücresel glikasyonun önüne geçilmesi.

Metabolik Denge ve Destek: Berberin, magnezyum, alfa lipoik asit ve D vitamini gibi mikro besinlerle vücudun biyolojik dengesinin yeniden tesisi.

Fiziksel Kapasite ve Rehabilitasyon: Kas kütlesini artırarak şeker metabolizmasını optimize eden özel egzersiz yaklaşımları.

Stres ve Uyku Yönetimi: Kortizol-insülin dengesini sağlayarak metabolik yıpranmanın durdurulması.

Ayrıntılı Bilgi: www.drmehmetportakal.com

Etkinlik kapsamında vatandaşların boy ve kilo ölçümleri gerçekleştirilerek vücut kitle indeksleri hesaplandı; gerekli görülen durumlarda ilgili birimlere yönlendirmeler yapıldı. Ayrıca tansiyon ve kan şekeri ölçümleri de yapılarak riskli değerlere sahip vatandaşlar uygun branş polikliniklerine yönlendirildi.

Yetkililer, toplum sağlığını korumak ve sağlık okuryazarlığını artırmak amacıyla benzer etkinliklerin yıl boyunca sürdürüleceğini belirtti. Ramazan ayı vesilesiyle düzenlenen programın, vatandaşların bilinçli sağlık davranışları geliştirmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Ramazan’da ağız bakımının önemi artıyor

Ramazan ayında uzun süreli açlık ve susuzluğun, tükürük akışının azalmasına yol açtığını belirten Araştırma Görevlisi Ayşenur Arpacı, “Tükürük; ağız içini temizleyen, asitleri tamponlayan ve çürüğe karşı koruyucu ağız içi sıvısıdır. Bu nedenle Ramazan’da ağız kuruluğu, diş eti hastalıkları ve ağız kokusu riskini arttırır. Düzenli ağız bakımı bu dönemde her zamankinden daha önemlidir” dedi.

Bu dönemde ağız ve diş sağlığını tehdit eden durumlar olduğunu kaydeden Ayşenur Arpacı, uzun süre susuz kalmaya bağlı ağız kuruluğu ve ağız kuruluğuna bağlı olarak plak ve çürük yatkınlığının artmasının bu dönemde ortaya çıkabildiğini söyledi. Arpacı, “İftar ve sahurda şekerli, asitli ve yapışkan gıdaların daha sık tüketilmesi, diş fırçalama sıklığının düzensizleşmesi, sigara tüketiminin iftardan sonra artması ve sahur sonrası diş fırçalama alışkanlığının olmaması gibi etkenler ağız ve diş sağlığını tehdit eden etkenler arasında sayılabilir” dedi.

İftardan hemen sonra diş fırçalanmalı mıdır?

İftar sırasında sık tüketilen kola, gazoz, meyve suları gibi asitli içecekler ile asidik gıdaların, ağız içi pH’ını düşürdüğünü söyleyen Ayşenur Arpacı, “Bu durumda diş minesinde demineralizasyon başlar ve mine yüzeyi kısa süreli olarak yumuşar. İftardan hemen sonra ağız su ile çalkalanmalı veya şekersiz sakız çiğnenmelidir. 20–30 dakika sonra florlu diş macunu ile dişler fırçalanmalıdır. Fırçalama yaparken sert fırçadan ve aşırı basınçtan kaçınılmalıdır” önerisinde bulundu.

Su tüketimi artırılmalı

Ramazan’da ağız ve diş sağlığını korumak için dikkat edilmesi gerekenlere değinen Araştırma Görevlisi Ayşenur Arpacı, “İftar ve sahurdan sonra dişler günde iki kez fırçalanmalıdır. Diş ipi veya ara yüz fırçası mutlaka kullanılmalıdır. İftar ve sahurda aşırı şekerli ve yapışkan gıdalar sınırlandırılmalıdır. Asitli içecekler azaltılmalı, su tüketimi artırılmalıdır. Şekersiz sakız (özellikle ksilitollü) tükürük akışını artırmak için tercih edilebilir. Sigara kullanımından kaçınılmalıdır” dedi.

Ağız kokusunu gidermek için dil yüzeyi düzenli temizlenmeli

Araştırma Görevlisi Ayşenur Arpacı, saatler boyu aç kalmanın sonucu olarak ortaya çıkan ağız kokusunu gidermek için yapılması gerekenleri de şöyle sıraladı:

• Dil yüzeyi düzenli olarak dil temizleyici veya diş fırçası ile temizlenmelidir.

• Sahurdan sonra mutlaka dişler fırçalanmalı ve diş ipi, arayüz fırçası kullanılmalıdır.

• İftar–sahur arasında yeterli su içilmelidir.

• Soğan, sarımsak gibi koku yapan tüm gıdalar sahurda sınırlanmalıdır.

• Şekersiz sakız veya ağız çalkalama suları destekleyici olarak kullanılabilir.

• Devam eden ağız kokusu varsa, diş eti hastalığı veya çürük açısından diş hekimi muayenesi gereklidir.

Bilgi: Ayşegül Arıkan Erben / İstanbul Atlas Üniversitesi / 444 3 439 / aysegul.erben@atlas.edu.tr

Modern yaşamın getirdiği hareketsizlik, işlenmiş gıdalar ve kronik stres; mikroskobik düzeyde damar sertliğini (ateroskleroz) tetikleyerek beynin oksijen ve besin ikmal hattını kesiyor. Unutkanlık ve bilişsel yavaşlama, sadece yaşlılığın bir sonucu değil; aslında ihmal edilmiş bir vasküler (damarsal) sistem uyarısı olarak belirti veriyor.

Hücresel Restorasyonun Dört Atlısı

Nöronal sağlığın korunmasında artık "bekle ve gör" yaklaşımı yerini Proaktif Rejenerasyon’a bırakıyor. Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan Longevity ve Fizik Tedavi Uzmanı Dr. Mehmet Portakal, beyin sağlığını korumanın yolunun hücresel destekten geçtiğini vurguluyor:

"Beyin, vücut ağırlığının sadece %2’sini oluşturmasına rağmen toplam oksijenin %20’sini tüketir. Bu devasa enerji talebi, damar sağlığıyla doğrudan ilişkilidir. Bizim odak noktamız; NAD+, Sitikolin, Ankle-Brachial Index (ABI) ve Terapötik Egzersiz gibi bilimsel parametrelerle bu sistemi optimize etmektir."

Dr. Portakal, bu yöntemleri kısaca şöyle açıkladı:

ABI (Ayak Bileği-Kol İndeksi): Damar yaşını belirleyen altın standarttır. Periferik damar sağlığı, beynin ne kadar iyi beslendiğinin aynasıdır.

NAD+ Tedavisi: Mitokondriyal yenilenmenin anahtarıdır. Hücrenin "enerji fabrikalarını" onararak nöronal ölümü yavaşlatır.

Sitikolin: Beyin zarı (fosfolipid) sentezini artırarak odaklanmayı ve hafıza geri çağrımını güçlendirir.

Terapötik Egzersiz: Sadece bir aktivite değil, beyinde yeni damar oluşumunu (anjiyogenez) tetikleyen biyokimyasal bir reçetedir.

Kişiye Özel "Beyin ve Damar Check-Up"ı

Bütünsel sağlık yönetimi ışığında kişiye özel uygulamaların önemine dikkat çeken Dr. Mehmet Portakal: “Zihindeki sisi dağıtmak ve zamanın damarlar üzerindeki izini silmek büyük önem taşıyor. Sağlığı sadece "hasta olmama hali" olarak değil, önleyici ve koruyucu hekimlik yaklaşımıyla bütüncül olarak ele alıyoruz. Hastalarımızı, sadece semptomların değil, yaşam tarzının tıp disipliniyle yeniden tasarlandığı bir sürece dahil ediyoruz.”

Dr. Portakal, beynin, sağlıklı damarlar ile genç kalabileceğine vurgu yaptı ve beyin-damar check up uygulamasını şu şekilde anlattı:

Fonksiyonel Analiz: ABI ölçümleri ve gelişmiş laboratuvar testleriyle damar yaşınız haritalandırılmalı.

Hücresel Takviye Yönetimi: Kişiye özel dozlanan NAD+ IV terapileri ve Sitikolin protokolleri ile nöronal destek sağlanmalı.

Yaşam Tarzı Mimarlığı: Kişinin genetiğine ve günlük ritmine uygun, sürdürülebilir egzersiz ve beslenme reçeteleri yazılmalı.

Bütüncül Takip: Fiziksel tıp ve rehabilitasyonun modern tıpla harmanlandığı butik bir iyileşme yolculuğu planlanmalı.

Ayrıntılı Bilgi: www.drmehmetportakal.com

“Göz Hastalıkları Uzmanımızın da göreve başlamasıyla birlikte hastanemiz; 23 uzman hekim, 14 pratisyen hekim ve 5 diş hekimi ile vatandaşlarımıza sağlık hizmeti sunmaya devam etmektedir. Yeni göreve başlayan hekimlerimize başarılar diliyoruz. Karapınar Devlet Hastanesi olarak, daha etkin, erişilebilir ve kaliteli sağlık hizmeti sunmak amacıyla hekim kadromuzu güçlendirmeye yönelik çalışmalarımız aralıksız devam etmektedir.”dedi

Karapınar Devlet Hastanesi, artan hekim kadrosuyla birlikte bölge halkının sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmayı, hasta memnuniyetini artırmayı ve tüm branşlarda nitelikli sağlık hizmeti sunmayı hedeflemektedir.

Kişinin kendini evliliği içerisinde mutsuz hissetmesi, anlaşılmadığını düşünmesi, ihanet gibi önemli etkenler evlilik birliğinin sona erdirilmesine neden olabiliyor. Bu noktada dile getirilmesi gereken çok önemli bir etken var. Her evlilik şiddet ya da ihanet gibi ciddi bir sebep dolayısıyla sona ermek zorunda değil. Sevginin sona ermesi ya da yeterince gösterilmemesi, duygusal ihtiyaçların karşılanmaması ya da kişilerin bir arada yeterince mutlu hissetmemesi de evlilik birliğinin sona erdirilmesine neden olabilir.
Hiç kimse evlenirken bir süre sonra boşanacağını düşünmez. Hayat boyu birlikte olacaklarına dair planlar yaparlar. Ancak hayatın akışı her zaman böyle değildir. Bazen evlilikler sona erebilir. Bir evliliğin sona ermesi hayal kırıklığı içeriyor olsa da hayat boyu başınıza gelebilecek en kötü şey değildir. Kendinizi mutlu hissetmediğiniz bir evliliği içerisinde olmak yalnız olmaktan iyi değildir.
Boşandıktan Sonra Mutlu Olmak Mümkün mü?
Her yıl binlerce kadın ve erkek boşanmaktan çok korkuyorum dediği için evliliğini bitirmiyor. Bu noktada boşandıktan sonra mutlu olmanın mümkün olup olmadığı en çok araştırılan konulardan biri olmayı başarıyor.
Boşandıktan sonra mutlu olmak elbette mümkün. Mutluluk bir insana ya da sosyal bir duruma bağlı olarak gelişmiyor. Aksine kendinizi içinde bulunduğunuz herhangi bir durumda mutlu hissetmeniz oldukça kolay. Bunun için öncelikle kendinizi tanımanız ve mutlu olmak için izlemeniz gereken yolları bilmeniz gerekiyor.
Boşanmaktan Neden Korkulur?
Boşanmaktan korkmak pek çok farklı sebep dolayısıyla meydana gelebilir. Boşanmaktan korkmaya neden olan en önemli etken ise alışkanlıktır.
Evliliğiniz kısa sürmüş bile olsa alışkanlık kazanmanın kısa süre içinde gerçekleşebilecek bir durum olduğunu bilmelisiniz. Her gün konuştuğunuz, sık sık iletişim kurduğunuz ve bir arada vakit geçirmeye alıştığınız insan ile bu kadar sık görüşmeyeceğinizi bilmek boşanmaktan korkmanıza neden olabilir.
Boşanmaktan korkmaya neden olan bir diğer önemli etken ise sosyal açıdan korku yaşamak olabilir. Özellikle kendinize dair bir geliriniz yoksa, sosyal ortamlarınız ya da işiniz ortaksa ya da para yönetimi eşinizle ise boşandığınızda sosyal ve ekonomik açıdan zorlanacağını düşünüyor olabilirsiniz.
Boşanmaktan korkmaya neden olan bir diğer önemli etken ise çocuklardır. Uzun yıllardır evli olan çiftler birbirlerine karşı yeterince duygusal his beslemiyor olmaları sebebiyle boşanmaya karar verseler de çocuklar sebebiyle evliliği bitirmezler. Ancak çocukların yaşı kaç olursa olsun sürekli olarak kavga edilen ve gergin bir ortamda yaşıyor olmaları boşanmış bir anne babayla yaşamaktan daha iyi değildir.
Boşanmaktan neden korkuyorum sorusuna verilebilecek bir diğer cevap ise işinizi hala seviyor olduğunuzdur. Bazı durumlarda romantik ilişkiler zor ve çetrefilli bir hal alabilir. Çiftler birbirine kızabilir, kıskançlık yaşanabilir ya da yanlış anlaşılmalar meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda yeterince istemiyor olmanıza rağmen boşanma sürecinin içerisine girmiş olabilirsiniz.
Boşanma Sürecinde Toplum Baskısı ve Sosyal Ortamlar
Boşanma sürecinin kafa karışıklığı yaşayacağınız bir süreç olduğunu bilmelisiniz. Bu süreçte verdiğiniz kararlardan emin olmakta zorlanacak ve hangi kararın sizin için uygun olduğunu düşünürken uzun süre kendinizle vakit geçireceksiniz. Boşanma süreci yalnızca çiftler arasında gerçekleşen bir süreç olmasına rağmen sosyal hayatlarınızda bu duruma dahil olacak ve boşanmanızla ilgili yorum yapan pek çok kişi meydana gelecek. Zor olsa da yapılan yorumların hiçbirine kulak asmamalısınız.
Eğer eşinizle birlikteliğimizde devam etmek istiyorsanız boşanmaktan vazgeçebilirsiniz. Pek çok insan boşanmaktan vazgeçtiğini de toplumda yargılanacağını düşünüyor. Ancak bu yargıların tamamının boş olduğunu ve göz ardı edilmesi gerektiğini bilmelisiniz.
Boşanmaktan Korkanlar Ne Yapmalı?
Çiftler evlenesiyle dek pek çok aşamadan geçiyor. Yalnızca düğün yapmak bile oldukça büyük bir emek istiyor. Dolayısıyla hiç kimse uzun ya da kısa sürmesi fark etmeksizin evliliğini bir çırpıda bitirmek istemiyor.
İşinizi seviyor ve onunla vakit geçirmekten hoşlanıyorsanız boşanmak çözüm olmayabilir. Bunun yerine iletişim kurmalı ve birbirinizi anlamaya çalışmalısınız. Ancak eşinizin yanında kendinizi bir başkası gibi hissediyor, sizi anlamayan ve dinlemeyen biriyle vakit geçirmek zorunda kaldığınızı düşünüyor ya da işiniz sebebiyle hayatınızın mutsuzluk ile dolu olduğunu görüyorsanız boşanmaktan korkuyorum demenize gerek olmadığını bilmelisiniz!
Kendinizi mutsuz hissettiğiniz bir insan ile birlikte olmaktansa yalnız olmayı tercih etmeniz çok daha doğru olur. Karşınızdaki kişi ilgi alanlarınız ile ilgilenmiyor, sizi anlamıyor olsa bile anlamaya çalışmıyor, sizinle vakit geçirmekten kaçıyorsa bu kişi ile paylaşacağınız bir durum kalmamış demektir.
Hayatta her şeyin insanlar için olduğunu ve her durumda sıfırdan başlayabilecek güce sahip olduğunuzu unutmayın. Boşanmaktan korkmayın, yalnız kaldığınızda ne kadar güçlü olduğunuzu hatırlayın eğer bilmiyorsanız mutlaka öğrenin. Hayatınızın belirli bir noktasına geldiğinizde uzun yıllarınızı korku sebebiyle boşa geçirdiğinizi düşünmek bütün korkuların üzerinde bir pişmanlıktır. Bu pişmanlığı yaşamamak için kendinizi tanımalı, kendinize değer vermeli ve hayatınızı mutluluk üzerine kurmaya çalışmalısınız. Mutlu olmak her zaman çok kolay olmasa da içinizdeki gücü fark ederek mutluluğunuz için yapabileceğiniz şeyleri görebilirsiniz.

Dr.İsmail YAVUZ
İlçe Sağlık Müdürü.V