Ortanca Çocuk: Ortanca çocuk; çocuklar içinde en şanssız olanıdır. Büyük kardeşin otoritesi altında kalırken, küçük kardeşin şımarıklığı arasında adeta ezilir. Bu çocuklar, farklı türde kişilik kazanabilirler. Bazen ezilmişlik duygusuyla kendi dünyasında yaşayıp içe kapanık bir kişilik kazanırken, bazen de tam tersi bir kişilik özelliğiyle her iki kardeşle mücadeleci bir özelliğe sahip olabilirler.
Ortanca çocuğun cinsiyetlerinin farklı olması durumunda, ortanca çocuğun yeri ailede farklı olabilir. Örneğin, küçük ve büyük kardeşin kız olduğu durumlarda erkek çocuğa ailedeki ilgi farklı olabilir. Küçük kardeşleriyle tartışırken annenin babanın "Sen büyüksün, kardeşini idare edeceksin"; büyük kardeşle tartışırken "Sen küçüksün, büyüğüne saygılı olacaksın" gibi sözleri ortanca çocuğun kişilik gelişimine olumsuz yansır. Çünkü ortanca çocuk anne babanın davranışlarındaki bu tutarsızlığından dolayı kendi yerinin neresi olduğu bilincine varmada zorluk çeker.
Anne baba çocuğa içindeki bulunduğu yaş durumuna göre davranmalı, küçük kardeşin sorumlulukları kendisinin yerine getirmesini sağlamalı. Büyük kardeşin de ortanca çocuğu ezmesine fırsat vermemelidir.
Küçük Çocuk: Küçük çocuk; ailenin en küçüğü olduğu için, tüm bireylerin ilgisi onun üzerindedir. Ailenin aşırı ilgisi, sevgisi onu şımartır. Onun her ihtiyacı diğer aile bireylerince yerine getirilmesi, bazen onu ailesine tam bağımlı hale getirir. Kendi yapabileceği işlerinin başkaları tarafından yapılması, ona sorumluluk verilmemesi, olumsuz davranışlarında gösterilen hoşgörü onun kişiliğini olumsuz yönde etkiler. Bu çocuklar aile dışındaki çevreye çıktıklarında, uyum problemleri yaşar; başlarına olduklarında karar verirken bocalarlar. Onların deneyimleri kendilerini bencil bir kişiliğe büründürür.
Küçük çocuğun sorumluluk bilincinden uzak büyümesi, kendi yapacağı işlerin de diğer aile üyeleri tarafından yapılması, her isteğinin yerine getirilmesi okula başlamasıyla birlikte sorunları da beraberinde getirir. Çünkü paylaşma duygusundan yoksun büyüdüğü için arkadaş ilişkilerinde uyum problemleri yaşar. Bencil bir kişiliğe sahip olduğundan diğer çocuklar tarafından dışlanarak oyunlara alınmaz.
Küçük çocukların gelişiminde, toplumsallaşmasında ebeveynin tutumu çok önemlidir. Çocukların eğitiminde denge sağlayan ebeveynler, küçük çocuklarının sağlıklı bir kişilik kazanmasında etkili olurlar.